Loftslagsbreytingar - Spurningar og svr

essari frslu set g fram nokkrar spurningar varandi loftslagsbreytingar. etta eru svipaar spurningar og Q&A sum varandi essi ml. g hef vali spurningarnar og reyni a setja fram skr svr vi eim og kem me hugmyndir a tarefni vi allar spurningar.

Hva eru grurhsahrif?

Grurhsahrifin halda hita jrinni, ar sem r gastegundir sem eru lofthjpnum "fanga" orku fr slinni og halda henni vi yfirbor jarar. n grurhsahrifanna myndi mealhitastig jarar vera um -18C. annig a raun halda au plnetunni okkar lfvnlegri en ella. Helstu grurhsalofttegundir eru m.a. loftraki, koldox, metan og niturox. Hlutfall koldoxs, metans og nituroxs andrmsloftinu eykst vegna athafna manna.

tarefni:
http://en.wikipedia.org/wiki/Greenhouse_effect
http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf (bls. 115)

Hva eru loftslagsbreytingar?

Loftslag jarar hefur alla t veri breytingum h. a hafa komi saldir og hlskei til skiptis sgu jarar. Vsindamenn hafa dag hyggjur af v a hin nttrulega sveifla loftslagsins s a breytast vegna athafna mannsins. Hr er v helst veri a tala um loftslagsbreytingar af mannavldum. .e. r breytingar loftslagi sem losun grurhsalofttegunda hefur valdi.

tarefni:
http://en.wikipedia.org/wiki/Climate_change

Eru loftslagbreytingar a sama og hnattrn hlnun?

Hnattrn hlnun er s hlnun (hkkun mealhitastigi heiminum) sem mld hefur veri jrinni san mlingar hfust en mest sustu ratugum. Hnattrn hlnun virist hanga saman vi aukningu grurhsalofttegunda lofthjpnum. .a.l. er oft tala um hnattrna hlnun og loftslagsbreytingar af mannavldum einu og sama vettvangi.

tarefni:
http://ipccinfo.com/wg1report.php

Getur essi hlnun jarar veri vegna nttrulegra breytinga og/ea hvert er hlutverk mannsins essu llu?

Sumir vsindamenn telja a hnattrn hlnun s af vldum breytinga slarblettum slinni, a hn s hluti af nttrulegum sveiflum hlnunar og klnunar, ea rum ttum.

Str hluti vsindamanna sem rannsaka loftslagbreytingar r sem n standa yfir, eru sammla um a a s tiltlulega lklegt a s hkkun sem tt hefur sr sta lofthjpnum geti veri skr af nttrulegum orskum. eir telja frekar a hgt s a rekja hkkun hitastigs til aukins styrks grurhsaloftegunda lofthjpnum. Mlingar yfirborshita sna a hitastig jarar hefur hkka um u..b. 0,4C san 8. ratugnum. Vsindamenn telja a essi breyting s of mikil til a geta veri skr me nttrulegum orskum. Hvorki breytingar styrk slar, str eldgos (sem hafa klandi hrif) n arir nttrulegir ttir eru taldir hafa ngu mikil hrif til a tskra hkkun sem tt hefur sr sta undanfrnum ratugum. Aeins aukin styrkur grurhsalofttegunda getur samkvmt flestum loftslagsvsindamnnum tskrt essa hkkun hitastigsins.

Hlutfall koldoxs lofthjpnum fr v invingin hfst upp r 1750, er talin vera yfir 34% hrri dag en hn var . etta er hrra magn en sustu 400.000 rin ar undan. essa hkkun er helst hgt a rekja til bruna eldsneytis eins og kolum og olu sem m.a. hefur veri nota vi framleislu rafmagns og sem eldsneyti bla. Smu sgu er a segja af hlutfalli metans og nituroxs sem hefur hkka miki vegna athafna okkar mannanna.

tarefni:
http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf (bls. 100)
http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-faqs.pdf (bls. 100)

Hver er aal grurhsalofttegundin?

Loftraki andrmsloftinu hefur mikil hrif hitastig. a er tali a a hafi veri jafnvgi hlutfalli loftraka andrmsloftinu milljnir ra. Koldox er aal grurhsalofttegundin sem er losu vegna athafna mannsins. Hlutfall koldoxs andrmsloftinu er mlt hlutum hverja milljn (ppm, parts per million). Hlutfalli var 280 ppm fyrir inbyltinguna en er n komi u..b. 386 ppm. egar bi er a bta hrifum annarra grurhsalofttegunda eins og t.d. metans, er hgt a reikna sig fram a svoklluum jafngildings hrifum, sem eru sambrileg vi koldoxshrifinn (allir ttir lagir saman), eru hrifin vi um 440 ppm af koldoxi lofthjpnum.

tarefni:
http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/

Er almennt samkomulag milli vsindamanna um orsakir og afleiingar loftslagsbreytinga?

Meirihluti loftslagsvsindamanna ahyllast kenningu a aukning grurhsalofttegunda lofthjpnum hafi hrif til hlnunar jrinni. Hnattrn hlnun er raunveruleg og v til vitnis eru t.d. ll rin eftir 2000 listanum yfir hljustu r fr v mlingar hfust. a sem vsindamenn hafa helst rkrtt er hversu str hrifin eru. En str meirihluti vsindamanna sem rannsaka essi ml eru sammla um a athafnir mannanna su drfandi afl eim breytingum sem hafa ori hitastigi jarar sustu ratugum. ar m sem dmi nefna vsindamenn hj World Meteorological Organisation, IPCC og U.S. National Academy of Sciences.

tarefni:
http://www.wmo.int/pages/index_en.html
http://www.ipcc.ch/
http://www.nasonline.org/site/PageServer
http://svatli.blog.is/blog/svatli/entry/901635/

Eru til snnunarggn fyrir hnattrnni hlnun?

Beinar mlingar hitastigi eru til fr seinni hluta 19. aldar og r sna a mealhiti jarar hefur hkka um ca. 0,6C 20. ldinni. Yfirbor sjvar hefur hkka um milli 10-20 sm. S hkkun er talin vera a mestu leiti vegna hitaennslu sjvar. Margir jklar eru a hopa og sinn Noruplnum er a ynnast. etta eru frvik sem sjst, en eru dmi um jkla sem skra fram og svi Suurskautslandinu sem eru a klna svo dmi su tekin. Rannsknir sna einnig a tegundir landplantna og dra ( norurhveli jarar) hafa frst um 6,1 km norar hverjum ratug og 6,1 m hrra yfir sjvarml en ur. * Jafnframt hafa rstirnar frst um 2,3 - 5,1 dag hverjum ratug sustu 50 rum. * essar breytingar eru marktkar og fylgjast hendur me mldri hitabreytingu sama tma.

tarefni:
http://en.wikipedia.org/wiki/Current_sea_level_rise
http://www.nasa.gov/home/hqnews/2009/jul/HQ_09-155_Thin_Sea_Ice.html
http://www.nature.com/climate/2007/0712/full/448550a.html
*
http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-faqs.pdf (bls. 103)

Hva vitum vi ekki?

a er ekki vita nkvmlega hversu htt hlutfall eirrar hkkunar sem ori hefur, er hgt a rekja beint til athafna mannsins og hvaa hrif eru hugsanlega ekki komin fram af hlnuninni. Nkvm tengsl milli hlutfalls koldoxs (og annara grurhsalofttegunda) og hitastigsins er ekki alekkt. a er ein sta ess a spr um hlnun eru ekki allar eins.

Hnattrn hlnun mun vntanlega valda rum breytingum sem geta auki hlnunina framtinni. etta geta veri hlutir eins og t.d. losun metans r sfreranum ef hann brnar. Arir ttir gtu hugsanlega haft hrif til a minnka hlnunina, .e. ef plntur taka upp meira CO2 r andrmsloftinu vi hrra hitastig, ess m geta a a rkir nokkur vafi um etta atrii. Vsindamenn ekkja ekki til hltar hi flkna jafnvgi milli jkvra og neikvra tta sem hafa hrif hitastigi og nkvmlega hversu str ttur hvers ttar er.

tarefni:
http://news.nationalgeographic.com/news/2008/12/081219-methane-siberia.html

Hva segir efasemdarflki?

Efasemdir efasemdarflks virast skiptast rj hpa:

1. eir sem vilja meina a hitastig s ekki stgandi.
2. eir sem fallast a loftslagsbreytingar su yfirstandandi, en grunar helst nttrulega breytileika.
3. eir sem fallast loftslagsbreytingar af mannavldum, en segja a a s ekki ess viri a gera neitt vi eim og a a su nnur mikilvgari ml til a berjast vi.

tarefni:
http://www.skepticalscience.com/

Heimildir:
Q&A surnar sem g notai a nokkru leiti vi vinnslu frslunnar:
http://www.guardian.co.uk/environment/2007/jul/26/climatechange
http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3928017.stm
http://www.worldwatch.org/node/3949


Athugasemdir

1 Smmynd: Loftslag.is

Greinargott yfirlit.

Loftslag.is, 27.7.2009 kl. 10:51

2 Smmynd: Loftslag.is

Reyndar skilst mr a magn CO2 s n komi upp 395 ppm.

Loftslag.is, 27.7.2009 kl. 13:30

3 Smmynd: Loftslag.is

g var a rugla arna - s essa tlu einhverri vafasamri su.

Loftslag.is, 27.7.2009 kl. 15:59

4 Smmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Hr er tengill su ar sem hgt er a sj njustu lykiltlur varandi sjvarstu, CO2 og fleira, samkvmt henni var magn CO2 387ppm n jn.

http://climate.jpl.nasa.gov/keyIndicators/

Sveinn Atli Gunnarsson, 27.7.2009 kl. 20:04

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband