Loftslagsbreytingar - Efasemdir ea afneitun

a er gott a velta hlutunum fyrir sr og spyrja sig gagnrnina spurninga um lfi og tilveruna. annig hfum vi mannflki oft komist a mrgum helstu leyndardmum lfsins. ar m nefna r stareyndir a jrin er ekki flt, lgml Newtons um yngdarafli og runarkenningu Darwins svo eitthva s nefnt. essum spurningum var svara vegna ess a vikomandi einstaklingar hfu efasemdir um a skipulag sem fyrir var og komust a v a hlutunum var ruvsi fyrirkomi en fyrirliggjandi hugmyndir kvu um. etta er gtt dmi um efasemdir sem koma af sta framfrum og vera til ess a frekari vitneskja verur agengileg. Efasemdir eiga v fullkomin rtt sr og hafa leitt til mikilla framfar gegnum tina.

Af hverju er g svo a velta essu fyrir mr. J a er hrfn lna milli ess a vera me efasemdir ea a vera afneitun, t.d. hva varar loftslagsml og hlnun jarar. a dylst engum sem a vill vita a hitastig jarar hefur hkka undanfarna ratugi. a er svo komi dag a vsindamenn sem rannsaka essi ml hafa gefi a t a "mjg miklar lkur" (sem vsindamli ir a lkurnar eru yfir 90%) su v a essi hkkun hitastigs undanfarna ratugi s til komin vegna losunar grurhsalofttegunda t andrmslofti af mannavldum. essi losun hefur gert a a verkum a styrkur koldoxs (sem er ein aal grurhsalofttegundin) hefur hkka r u..b. 280 ppm (parts per million) fyrir invingu upp um 387 ppm dag. etta er um 38% aukning koldoxs andrmsloftinu, etta er fyrir utan aukningu styrks rum grurhsalofttegundum.

rtt fyrir essi varnaaror vsindamanna sem t fr bestu rannsknum dagsins dag lykta svo, eru msir sem nafni efasemda vilja gera lti r essari v. eir telja a arir ttir valdi og halda v fram a vsindamenn sem rannsaka essi ml mest, viti ekki snu viti. Helstu rk essara efasemdarmanna eru m.a., svo ftt eitt s nefnt, a slin s aalorsakavaldurinn, a loftslag hafi breyst ur (.a.l. s etta nttrulegur ferill), a vsindamenn su almennt ekki sammla og a hitastig fari ekki hkkandi. essi rk gera m.a. r fyrir v a vsindamenn sem rannsaka essi ml su sammla, a rannsknarggn su ekki marktk og/ea a eir hafi ekki rannsaka mli ngu vel. Efasemdarflk, sem heldur essu fram, telur sig svo stundum hafa svrin reium hndum, stundum t fr litlum ggnum. Stundum er tala um samsri, sem gengur t a vsndamenn hafi kvei a upphefja etta vandaml til a f vinnu og ar me peninga. En ng um a, samsriskenningar vera alltaf til. Spurning mn er hvort a a s kannski of jkvtt a kalla svona efasemdarflk v fna nafni ea hvort a afneitunarsinni vri hugsanlega rttara? Ltum hvaa skilgreiningar er hgt a koma me fyrir essi tv hugtk.

Efasemdir: Er kvein tilhneyging til tortryggni ea efasemda gagnvart kvenu efni almennt ea kvenum hluta ess. Efasemdir eru byggar rkrttum, vitsmunalegum aferum sem innihalda gagnrna greiningu stareyndum. Orsk efasemda er bygg aferum sem byggja rkum og tilgtum.

Afneitun: Aferir vi afneitun geta veri margskonar. r byggja msum aferum sem eiga a sammerkt a sna fram kvein sjnarmi. r aferir geta m.a. veri; a segja a um samsri s a ra, a velja ggn sem sna fram eigin sjnarmi (cherry-picking), notair eru ekta srfringar, breyting vimia svo mgulegt er a standast au og/ea a notaar eru almennar rkvillur.

Efasemdarflk afneitunarstigi vill oft gera lti r loftslagsvandanum og vilja ba og sj hva gerist nstu rum og ratugum rtt fyrir avaranir vsindamanna. egar etta er gert me rkum sem minna au sem a ofan eru talin (afneitunarhlutanum), er hgt a fra rk fyrir v a kalla a afneitun vsindunum. a a gera ekkert vi loftslagsvandanum er alvarleg ml sem hver og einn verur a taka upp vi samvisku sna. Vi hfum bara eina jr og vi getum ekki tt [cancel] og byrja upp ntt sar. .a.l. er mikilvgt a vi tkum mark eirri ekkingu sem vsindamenn hafa upp a bja dag og tkum hndum saman og leysum vandamlin sameiningu. Vsindamenn telja a vi hfum enn tma upp a hlaupa ur en of seint verur a grpa taumana. a er v mikilvgt a vi reynum a finna lausnir og tkum hndum saman veru a leysa vandann, v fyrr v betra. Ltum v ekki afneitunarsinna stjrna umrunni, veljum frekar a hlusta sem hafa mesta ekkingu mlunum dag.

etta var rija og sasta frslan r pistla um loftslagsbreytingar essum ntum. Hrundir eru fyrri tvr frslurnar:

Loftslagsbreytingar vs. trarbrg

Loftslagsbreytingar - Raunsi ea hraksp


mbl.is Hfin hafa aldrei veri heitari
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Loftslag.is

Gar rjr frslur.

g held a einhverjir(sem hafa ekki kynnt sr mli til hltar)geti raunsannan htt sagst efast um hlnun jarar af mannavldum, en a eir taki snsinn v a mikill meirihluti vsindamanna hafi rangt fyrir sr er glrulaust (og vissulega hlfger afneitun).

Loftslag.is, 20.8.2009 kl. 21:49

2 identicon

Semsagt eir vsindamenn sem ekki eru sammla ykkur hafa ekki kynnt sr mli til hltar?

Og eigum vi semsagt ekki a taka snsinn a "meirihluti" vsindamanna hafi rangt fyrir sr og ess vegna standa ea sitjaeins og eir segja? Hva tli g gti bi til langan lista um a sem "meirihluti" vsindamanna hefur haft rangt fyrir sr me gegnum tina?

Einnig er gott a spyrja ess hva gerist milli 1998 og 2009 hversvegna hlt hitastigsbreytingin ekki fram lnulega samrmi vi tblstur? etta eru ellefu r ea rm 8% af eim tma sem mlingarnar hafi stai yfir .

Bjrn Gumundsson (IP-tala skr) 21.8.2009 kl. 05:03

3 Smmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

etta er tm vitleysa. fyrsta lagi er rangt a hfin hafi hitna undanfari, au hafa einmitt klna ltilshttar, sem og andrmslofti. ru lagi er koldox langt fr v a vera "ein aal grurhsalofttegundin". Bi vatnsgufur og metan eru margfalt flugri.

frttinni er tala um El Ninjo sem orsakavald, sem er skrti ar sem hann er ekki hmarki nna og nlega drgu vsindamenn r, varandi fellibyljaspr N-Atlantshafinu, einmitt vegna ess a sjrinn er kaldari en reikna var me.

Gunnar Th. Gunnarsson, 21.8.2009 kl. 10:57

4 Smmynd: Loftslag.is

Gunnar:

Hr er mn tlkun inni afneitun:

etta er tm vitleysa. fyrsta lagi er rangt a hfin hafi hitna undanfari, au hafa einmitt klna ltilshttar, sem og andrmslofti.

a er alls ekki rangt. Sastlini jl var sjvarhiti hstur (mia vi fyrri ggn um jli) fr v a mlingar hfust. au hafa v langt fr klna. Einnig feru me rangt ml varandi lofthita: Sveinn tk saman frslu me heitustu lofthitatlum fr v mlingar hfust (sj Heitustu r heiminum fr 1880) en ar segir: "a er athyglisvert a athuga hvaa r eru heitust heiminum fr 1880. eim tlum eru topp 10, ll rin fr v eftir aldamt (2000), rin 1997 og 1998 komast einnig topp 10."

ru lagi er koldox langt fr v a vera "ein aal grurhsalofttegundin". Bi vatnsgufur og metan eru margfalt flugri.

J CO2 er ein aal grurhsalofttegundin. Rtt er a vatnsgufur og metan eru mikilvirk vi a auka hlnunina, en vatnsgufur eru a aukast vegna hlnun af vldum meal annars CO2 (af mannavldum). Metan er mun flugra en mun minna magni andrmsloftinu en CO2 og er a vilji vsindamanna a dregi veri einnig r eirri losun (t.d. hafa knverjar veri a vinna v a draga r metanlosun vi framleislu hrsgrjna). Aftur mti hefur hlnunin n egar valdi v a vatnsgufa eykst andrmsloftinu og tali er lklegt a metan fari a losna auknu magni norurslum af vldum hlnunar. etta veldur v a vi hlnunina aukast arar grurhsalofttegundir (vatnsgufa og metan) sem eykur hlnunina me mgulega mjg slmum afleiingum.

frttinni er tala um El Ninjo sem orsakavald, sem er skrti ar sem hann er ekki hmarki nna og nlega drgu vsindamenn r, varandi fellibyljaspr N-Atlantshafinu, einmitt vegna ess a sjrinn er kaldari en reikna var me.

El Ninjo er byrjaur og vi hann aukast hloftavindar Atlantshafi - sem vinnur mti v a fellibylir myndist. Sjrinn er ekki kaldari en reikna er me.

Loftslag.is, 21.8.2009 kl. 11:20

5 Smmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Gunnar, hafi hefur ekki veri heitara fr v mlingar hfust. a er stareynd sem ekki verur hgt a feykja af borinu me svona rkleysu sem ekki er fylgt me neinum ggnum.

egar tala er um aal grurhsalofttegundina, er einmitt veri a tala um lofttegund sem hefur mest hrif, mia vi a magn og heildarhrif lofttegundarinnar. a er a miki meira magn af koldoxi andrmsloftinu en metani, ergo meiri hrif. g er ekki a ra srstaklega um vatnsgufur hr en g geri mr grein fyrir a r hafi hrif, sj t.d. ennan pistil hj Hskuldi, ar sem aeins er komi inn ann tt.

El Nino er ekki orsakavaldur eirrar hkkunar hitastigi sem fram hefur komi undanfarin r og ratugi, heldur er hann einn af eim ttum sem hefur magnandi svrun (e. positive feedback) tt til hrra hitastigs, egar hann er gangi. El Nino fyrirbri er einmitt gangi nna, sj essa frslu mna.

Sveinn Atli Gunnarsson, 21.8.2009 kl. 11:24

6 Smmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Athugasemd: Hafi hefur ekki veri heitara jl, san mlingar hfust, a er stareynd mia vi au ggn sem fyrir liggja.

Sveinn Atli Gunnarsson, 21.8.2009 kl. 11:26

7 Smmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Sj HR :

"a hefur v komi vsindamnnum verulega vart a sastliin 5 r hafa baujurnar ekki mlt neina hlnun, heldur rlitla knun. Sjlfsagt mla r hlnun sumum svum en klnun rum, en a er mealtali sem gildir. Eingngu me miklum fjlda mlitkja er hgt a ff nkvma mynd af v sem er a gerast, en annig er einmitt etta kerfi."

(gst H. Bjarnason, 22.3.08)

Gunnar Th. Gunnarsson, 21.8.2009 kl. 11:39

8 Smmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Gunnar: Samt gefur NOAA t a sjvarhitann jl hafi veri s hsti fr v mlingar hfust. NOAA hefur mlt (og haldi utan um) sjvarhitastigi san 1880.

essar mlingar sem gst vitnar , mlingar sem hafa veri gerar fr 2003, s.s. fimm r (egar greinin var ger ma sasta ri), eru hugaverar, en segja ekki miki um hkkun hitastigs sjvar til lengri tma.

Sveinn Atli Gunnarsson, 21.8.2009 kl. 12:23

9 Smmynd: Loftslag.is

Gunnar:

fyrsta lagi hefur ekki veri snt fram me yggjandi htti a essar nju baujur su a sna klnun - arar baujur sndu sama tma a sjrinn vri a hlna ltillega ea standa sta:
Gra lnuriti er a sem ert a vsa Willis 2008, en svarta lnuriti snir are nja rannskn Leuliette 2009 .

ru lagi var La Nina fullu egar gst sagi etta (me vieigandi lkkun hitastigs Kyrrahafinu sem hefur hrif mealtali hnattrnt).

rija lagi er hitinn nna a hkka sjnum (sj http://www.noaanews.noaa.gov/stories2009/20090814_julyglobalstats.html)

fjra lagi, segir svona stuttur tmi lti um hva s a gerast sjnum, hr er lengri tmi:

Loftslag.is, 21.8.2009 kl. 12:24

10 Smmynd: Loftslag.is

Fyrirgefu Sveinn, g er alltaf a trana mig fram hrna

Loftslag.is, 21.8.2009 kl. 12:26

11 Smmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Jah.... svo n geta menn vali r baujur sem sna a hitastig sem hfir trnni?!!

Gunnar Th. Gunnarsson, 21.8.2009 kl. 12:53

12 Smmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

...a sjlfsgu vldu eir baujurnar r, bara r sem sna hkkandi hita a sjlfsgu...

A allri kaldhni slepptri, er a ekki svo a NOAA velji t baujur sem sna hitastig, sem passa inn einhverja pltk...etta eru rannsknir gerar vsindalegum grundvelli og hafa ekkert me "tr" a gera.

Sveinn Atli Gunnarsson, 21.8.2009 kl. 13:04

13 Smmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

En a viristhgt a spa eim mlingum sem g bendi , t af borinu af v r sna bara 5 ra tmabil og samrmast ekki "trnni".

Gunnar Th. Gunnarsson, 21.8.2009 kl. 13:11

14 Smmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Gunnar etta er ekki svara vert, ljsi ess sem bi er a svara ur. a er bi a benda flest allt sem hgt er a benda varandi nar athugasemdir hr a ofan og ar fyrir utan hefur etta, eins og ur hefur komi fram, ekkert me "tr" a gera.

Hafu ga helgi

Sveinn Atli Gunnarsson, 21.8.2009 kl. 13:19

15 Smmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Bjrn:

a er engin a segja a vsindamenn sem su ekki sammla "okkur" hafi ekki kynnt sr mli til hltar. a er einfaldlega svo margt sem bendir til ess a essi hkkun hitastigs s af vldum aukins styrks grurhsalofttegunda (.a.l. hafa vsindamenn leyft sr a koma me str or varandi vandamli). g hef skoa mikinn fjlda tilfella ar sem koma fram arar kenningar og reynt a lesa mr til um r me opnum huga. a koma yfirleitt upp bori einhver rk sem mla gegn v s kenning s jafn drfandi (ef nokku) til hkkunar hitastigs og vikomandi rannskn upphaflega gefur til kynna. Mr tti ekkert betra en fram komi einhverjar sannanir sem sndu fram a aukning grurhsalofttegunda hefu ekki hrif hitastig. g hugsa a a sama megi segja um vsindamenn sem vinna rannsknum um mli.

"Og eigum vi semsagt ekki a taka snsinn a "meirihluti" vsindamanna hafi rangt fyrir sr og ess vegna standa ea sitjaeins og eir segja? Hva tli g gti bi til langan lista um a sem "meirihluti" vsindamanna hefur haft rangt fyrir sr me gegnum tina?"

g spyr mti, viltu s.s. ekki taka "snsinn" a eir geti haft rtt fyrir sr, me llum eim afleiingum sem a kann a hafa framtinni, r afleiingar vera ekki minni vi a a gera ekkert mlunum og hlusta ekki sem vita best mia vi ekkingu sem vi hfum dag?

"Einnig er gott a spyrja ess hva gerist milli 1998 og 2009 hversvegna hlt hitastigsbreytingin ekki fram lnulega samrmi vi tblstur? etta eru ellefu r ea rm 8% af eim tma sem mlingarnar hafi stai yfir ."

essi mynd hrundir snir a hitastig fer hkkandi, a hkki ekki alltaf me jfnum hraa, er ferillinn greinilega lei upp. a sst essum ferli a hitastig jarar hkkar (ea lkkar) ekki me jfnum hraa heldur er alekkt a a geta komi tmabil me ar sem "trendinu" er ekki fylgt alveg, enda erum vi a tala um mjg flki kerfi sem hefur marga hrifavalda, til a mynda slina, El Nino og La Nina, svo eitthva s nefnt til sgunar.

http://www.ncdc.noaa.gov/img/climate/research/2007/ann/global-jan-dec-error-bar-pg.gif

Sveinn Atli Gunnarsson, 22.8.2009 kl. 14:50

16 Smmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

etta lnurit segir okkur lti Afhverju sniru ekki gervihnattamlingar lofthita sl. 30 r? g veit hefur skoa etta, sj HR

Gunnar Th. Gunnarsson, 22.8.2009 kl. 15:05

17 Smmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Gunnar; vegna ess a lnuriti sem vitnar til snir ekki hitastig vi yfirbor jarar heldur hrra uppi, ea kringum efra verahvolf og heihvolfi. Myndin sem g vitna til er einmitt hitabreytingin vi yfirbor jarar (bi yfir hafi og landi). Samkvmt kenningunni um hkkun hitastigs jarar vegna aukningar grurhsalofttegunda, vera ekki smu breytingar hitastigi vi yfirbor jarar og hrra uppi. .a.l. tel g ekki a essi mynd sem vitnar til hafi miki vgi essari umru hr. Einnig vil benda mis svr sem koma athugasemdakerfin hj gsti varandi frsluna, srstaklega fr Spuboxinu.

Sveinn Atli Gunnarsson, 22.8.2009 kl. 15:19

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband